W skrócie
- Zimozielona — ozdobna także zimą, gdy większość traw jest ścięta lub zbrunatniała.
- Jedna z niewielu „traw” ozdobnych na półcień i cień; pełnego słońca nie lubi.
- Wymaga stale lekko wilgotnej, próchnicznej gleby — susza brązowi brzegi liści.
- Botanicznie to turzyca, nie trawa — inna rodzina i trójkanciasta łodyga.
- Kwitnie niepozornie wiosną, brązowawymi kłosami; walorem są liście, nie kwiaty.
- Przeczesywać wczesną wiosną, nie ścinać jesienią.
Dane botaniczne
- Rodzina
- Ciborowate (turzycowate) (Cyperaceae)
- Wysokość
- 0.2–0.4 m
- Szerokość
- 0.3–0.5 m
- Pokrój
- Kępowy
- Tempo wzrostu
- Wolne
- Stanowisko
- Półcień, Cień
- Gleba
- Próchniczna, Gliniasta, Torfowa
- Odczyn
- pH 5–7
- Wilgotność
- Umiarkowana, Wilgotna
- Kwitnienie
- Kwiecień–Maj
- Mrozoodporność
- USDA 5a–9a
- Rozmnażanie
- Przez podział, Z nasion
Charakterystyka
Tworzy gęste, fontannowo wygięte kępy o wysokości 20–40 cm i szerokości do pół metra. Liście są sztywne, skórzaste, wyraźnie połyskujące i zachowują zieleń przez całą zimę. Gatunek botaniczny ma liście jednolicie ciemnozielone, ale w ogrodach dominują odmiany o kremowobiałych obwódkach lub pasach — najpopularniejsze to „Variegata” i „Ice Dance”, przy czym ta druga rozrasta się krótkimi rozłogami i tworzy zwartą okrywę, podczas gdy pozostałe pozostają grzecznymi kępami. Kwitnie wcześnie, w kwietniu i maju, wypuszczając sztywne pędy z niepozornymi, brązowawozielonymi kłosami — z ozdobnego punktu widzenia są one mało istotne i bywają wycinane.
Uprawa i pielęgnacja
Podlewanie
Wymaga stale lekko wilgotnego podłoża — w czasie suszy, zwłaszcza na stanowisku z przebijającym słońcem, brzegi liści szybko brązowieją. Krótkie zalanie znosi bez szkody.
Nawożenie
Wystarczy cienka warstwa kompostu wokół kępy; roślina ma bardzo skromne wymagania pokarmowe.
Sadzenie
Podłoże wzbogacić kompostem lub przekompostowanymi liśćmi; na glebach lekkich i przesychających warto dodać materię organiczną zatrzymującą wilgoć.
Przycinanie
Przeczesać kępę dłonią w rękawicy lub grabkami, wyczesując przemarznięte i zbrunatniałe liście; mocno zniszczone kępy można ściąć na wysokości około 10 cm, wtedy szybko odbudują ulistnienie.
Rośliny towarzyszące
Dobre sąsiedztwo
Klasyczny duet cienistej rabaty — szerokie liście funkcji kontrastują z wąskimi liśćmi turzycy, a wiosną turzyca maskuje miejsce, w którym funkia dopiero wschodzi.
Identyczne wymagania (półcień, próchniczna, wilgotna gleba); pierzaste liście paproci dobrze zestawiają się z pstrymi kępami turzycy.
Obie rośliny lubią wilgotny półcień, a jasne obwódki liści turzycy podkreślają pierzaste kwiatostany tawułki.
Złe sąsiedztwo
Wymaga pełnego słońca i suchej, przepuszczalnej gleby — warunki dobre dla jednej z tych traw są dla drugiej szkodliwe.
Podlewanie i wilgotna, próchniczna gleba, których wymaga turzyca, prowadzą u nich do gnicia korzeni.
Poziom dowodu wskazuje, czy zależność jest poparta badaniami, obserwacją czy tradycją ogrodniczą.
Toksyczność
| Dla kogo | Poziom | Uwagi |
|---|---|---|
| Ludzie | Brak | Roślina nietrująca; ostre, piłkowane brzegi liści mogą jednak skaleczyć skórę przy pracy gołą ręką. |
| Psy | Brak | — |
| Koty | Brak | — |
Historia i pochodzenie
Gatunek opisano z Japonii w XIX wieku, a jego nazwa upamiętnia Jamesa Morrowa, amerykańskiego przyrodnika uczestniczącego w wyprawie komodora Perry'ego do Japonii w latach 50. XIX wieku. Do ogrodów europejskich turzyce ozdobne trafiły szerzej dopiero w drugiej połowie XX wieku, wraz z modą na rabaty w cieniu i naturalistyczne nasadzenia bylinowe.
Zastosowanie
Do cienistych i półcienistych rabat, pod korony drzew i krzewów, na obwódki ścieżek w ogrodach leśnych oraz jako okrywa w trudnych, suchych zakątkach półcienia (pod warunkiem podlewania w czasie suszy). Dobrze rośnie w donicach na zacienionych balkonach i tarasach, gdzie zimą zastępuje sezonowe rośliny kwitnące.
Ciekawostki
- Turzyce nie są trawami, choć tak wyglądają — należą do ciborowatych (Cyperaceae). Najprostszy sprawdzian to obrócenie pędu w palcach: turzyca ma łodygę wyraźnie trójkanciastą i pełną w środku, trawa — okrągłą i pustą, z wyczuwalnymi kolankami. Angielska szkolna rymowanka ujmuje to krótko: „sedges have edges”.
- Zimozielone liście sprawiają, że turzyca Morrowa bywa sadzona przy wejściach i ścieżkach, gdzie zimą i tak najczęściej patrzy się na gołą ziemię.
- Brzegi liści są drobno piłkowane i potrafią przeciąć skórę jak papier — do porządkowania kępy warto założyć rękawice.
Najczęstsze pytania
Czy turzyca Morrowa rośnie w cieniu?
Tak — to jej największa zaleta i cecha wyróżniająca ją spośród traw ozdobnych, które niemal bez wyjątku wymagają słońca. Najlepiej wygląda w półcieniu i cieniu, na przykład pod koronami drzew. Na pełnym słońcu liście, zwłaszcza u odmian pstrych, przypalają się i brązowieją na brzegach.
Kiedy przycinać turzycę i czy w ogóle trzeba?
Turzyca jest zimozielona, więc nie ścina się jej jesienią — liście przez zimę zdobią rabatę i chronią serce kępy. Wczesną wiosną, w marcu, wystarczy przeczesać kępę ręką w rękawicy i wyczesać zbrunatniałe liście. Mocno zniszczone przez mróz kępy można wyjątkowo ściąć na około 10 cm, wtedy szybko odbudują ulistnienie.
Czy turzyca Morrowa to trawa?
Nie, choć w ogrodnictwie zalicza się ją do traw ozdobnych ze względu na wygląd i sposób użycia. Botanicznie należy do ciborowatych (Cyperaceae), a nie do wiechlinowatych (Poaceae). Różnicę widać w łodydze: u turzycy jest trójkanciasta i wypełniona miękiszem, u prawdziwych traw okrągła, pusta i podzielona kolankami.
Źródła
- Plants of the World Online (POWO)Baza danych (GBIF, POWO…)
- RHS — Carex morrowiiInstytucja / ogród botaniczny
Moja notatka
Prywatna notatka do tej rośliny — zapisywana w Twojej przeglądarce.
