W skrócie
- Szczepiona na pniu forma kulista — zwarta korona bez potrzeby corocznego formowania.
- Praktycznie nie kwitnie, więc nie zawiązuje strąków i nie brudzi nawierzchni.
- Wyjątkowo odporna na suszę, zasolenie i miejskie zanieczyszczenia.
- Jako roślina motylkowata wiąże azot z powietrza — nie wymaga nawożenia azotem.
- Cała roślina (poza kwiatami) jest trująca; gatunek typowy bywa inwazyjny.
Dane botaniczne
- Rodzina
- Bobowate (Fabaceae)
- Wysokość
- 4–6 m
- Szerokość
- 3–5 m
- Pokrój
- Kulisty
- Tempo wzrostu
- Wolne
- Stanowisko
- Słońce, Półcień
- Gleba
- Piaszczysta, Gliniasta, Próchniczna
- Odczyn
- pH 5.5–7.8
- Wilgotność
- Sucha, Umiarkowana
- Kwitnienie
- —
- Mrozoodporność
- USDA 4a–8b
- Rozmnażanie
- Z sadzonek, Przez rozłogi
Charakterystyka
Drzewko o gęstej, kulistej lub parasolowatej koronie osadzonej na prostym pniu, uzyskiwane przez szczepienie odmiany na podkładce gatunku typowego. Liście pierzasto złożone, z jajowatymi listkami, jasnozielone, jesienią żółkną. W odróżnieniu od dzikiej robinii odmiana 'Umbraculifera' zawiązuje pąki kwiatowe rzadko i skąpo, przez co niemal nigdy nie zakwita białymi, motylkowatymi kwiatami charakterystycznymi dla gatunku.
Uprawa i pielęgnacja
Podlewanie
Po ukorzenieniu wyjątkowo odporna na suszę i ubogie gleby. Regularnego podlewania wymagają jedynie młode, świeżo posadzone egzemplarze. Źle znosi zastoiska wody.
Nawożenie
Oszczędnie — jako roślina motylkowata wiąże azot z powietrza dzięki bakteriom brodawkowym, więc nawożenie azotem jest zbędne i sprzyja nadmiernemu wzrostowi kosztem zwartego pokroju.
Sadzenie
Toleruje gleby suche, ubogie i zasolone — sprawdza się w warunkach miejskich. Stanowisko osłonięte od silnych wiatrów, bo drewno bywa łamliwe.
Przycinanie
Forma kulista utrzymuje zwartą koronę niemal sama; wystarczy usuwać pędy chore, krzyżujące się i sterczące poza obrys kuli. Bezwzględnie wycinać wszystkie odrosty pojawiające się na pniu poniżej miejsca szczepienia oraz odrosty korzeniowe — pochodzą z dzikiej podkładki i psują pokrój.
Rośliny towarzyszące
Dobre sąsiedztwo
Wczesnowiosenne cebulowe zakwitają, zanim robinia rozwinie liście, wykorzystując pełne światło pod jeszcze bezlistną koroną.
Lekki, przenikliwy cień rzucany przez pierzaste liście dobrze znoszą cieniolubne rośliny okrywowe sadzone pod koroną.
Złe sąsiedztwo
Robinia wzbogaca glebę w azot i rzuca cień, a lawenda potrzebuje słońca oraz ubogiego, przepuszczalnego podłoża — w takim sąsiedztwie traci zwarty pokrój i zapach.
Poziom dowodu wskazuje, czy zależność jest poparta badaniami, obserwacją czy tradycją ogrodniczą.
Toksyczność
| Dla kogo | Poziom | Uwagi |
|---|---|---|
| Ludzie | Umiarkowana | Kora, nasiona i liście zawierają toksyczne białka (robina) oraz glikozyd robininę. Spożycie, zwłaszcza kory i nasion, powoduje nudności, wymioty i osłabienie. |
| Konie | Wysoka | Konie są szczególnie wrażliwe — zgryzanie kory lub pędów może wywołać ciężkie, niekiedy groźne dla życia zatrucie. |
| Psy | Umiarkowana | — |
Historia i pochodzenie
Rodzaj Robinia upamiętnia Jeana Robina, ogrodnika francuskich królów, który na początku XVII wieku sprowadził grochodrzew z Ameryki Północnej do Europy. Gatunek szybko rozprzestrzenił się jako drzewo miododajne i glebochronne, lecz z czasem na wielu siedliskach zdziczał i dziś bywa zwalczany jako inwazyjny. Kulistą, nieowocującą formę 'Umbraculifera' wyselekcjonowano właśnie z myślą o uporządkowanych nasadzeniach miejskich.
Zastosowanie
Klasyczne drzewko do obsadzania ulic, parkingów, alejek i małych ogrodów, gdzie ceni się zwarty, regularny pokrój i odporność na trudne warunki miejskie. Dobrze znosi zanieczyszczenia i suszę, dając kompaktowy cień bez rozrastania się typowego dla dzikiej robinii.
Ciekawostki
- Mimo potocznej nazwy „akacja” robinia nie jest spokrewniona z prawdziwymi akacjami (Acacia) — należy do grochodrzewów z rodziny bobowatych.
- Drewno gatunku typowego jest wyjątkowo twarde i odporne na gnicie, tradycyjnie używane na słupki i pale.
- Gatunek macierzysty to jedno z najcenniejszych drzew miododajnych (słynny „miód akacjowy”), ale kulista odmiana ozdobna praktycznie nie kwitnie, więc dla pszczół jest bez znaczenia.
Najczęstsze pytania
Dlaczego moja robinia kulista nie kwitnie?
To normalne — odmiana 'Umbraculifera' została wyselekcjonowana jako forma niemal bezkwiatowa. Zawiązuje pąki kwiatowe bardzo rzadko i skąpo, dzięki czemu nie zawiązuje strąków ani nie brudzi nawierzchni pod koroną. Brak kwitnienia nie jest oznaką choroby.
Czy robinia akacjowa jest trująca?
Tak. Kora, nasiona i liście zawierają toksyczne białko robinę oraz glikozyd robininę. Spożycie, zwłaszcza kory i nasion, jest szkodliwe dla ludzi i zwierząt; szczególnie wrażliwe są konie. Kwiaty gatunku typowego są jadalne, ale ta odmiana i tak niemal nie kwitnie.
Skąd biorą się dzikie odrosty przy pniu i jak je usuwać?
Kulistą odmianę szczepi się na podkładce dzikiego grochodrzewu, który skłonny jest do wybijania odrostów korzeniowych i pędów poniżej miejsca szczepienia. Takie odrosty należy systematycznie wycinać przy samej podstawie — jeśli je zostawić, przejmą roślinę i zamienią zwartą kulę w kolczasty gąszcz gatunku inwazyjnego.
Źródła
- Plants of the World Online (POWO)Baza danych (GBIF, POWO…)
- RHS — Robinia pseudoacacia 'Umbraculifera'Instytucja / ogród botaniczny
Moja notatka
Prywatna notatka do tej rośliny — zapisywana w Twojej przeglądarce.
