W skrócie
- Stanowisko: pełne słońce lub lekki półcień, gleba przepuszczalna, toleruje glebę wapienną.
- Zimozielony i bardzo odporny na suszę po ukorzenieniu.
- Białe kwiaty w maju–czerwcu, pomarańczowo-czerwone jagody od września do zimy.
- Ostre kolce czynią z niego skuteczny, nieprzenikniony żywopłot ochronny.
- Owoce chętnie zjadane przez ptaki zimą — ważne źródło pokarmu w chudych miesiącach.
Dane botaniczne
- Rodzina
- Różowate (Rosaceae)
- Wysokość
- 2–4 m
- Szerokość
- 2–3 m
- Pokrój
- Wyprostowany
- Tempo wzrostu
- Umiarkowane
- Stanowisko
- Słońce, Półcień
- Gleba
- Gliniasta, Wapienna, Próchniczna
- Odczyn
- pH 6–7.8
- Wilgotność
- Sucha, Umiarkowana
- Kwitnienie
- Maj–Czerwiec
- Mrozoodporność
- USDA 6a–9a
- Rozmnażanie
- Z sadzonek, Z nasion
Charakterystyka
Wyprostowany, gęsto rozgałęziony krzew o sztywnych, kolczastych pędach. Błyszczące, ciemnozielone liście utrzymują się przez cały rok. Drobne, białe kwiaty zebrane w baldachogrona pojawiają się wiosną, a jesienią zawiązują się liczne, kuliste owoce w intensywnym kolorze pomarańczowo-czerwonym.
Uprawa i pielęgnacja
Podlewanie
Po ukorzenieniu bardzo odporny na suszę — podlewać głównie w pierwszym roku i podczas długotrwałych upałów.
Nawożenie
Umiarkowane dawki — nadmiar azotu osłabia twardość pędów przed zimą i ogranicza owocowanie.
Sadzenie
Stanowisko przepuszczalne; na ciężkich glebach dodać żwir. Jako żywopłot sadzić w rzędzie co 60–80 cm.
Przycinanie
Skracać młode przyrosty, pozostawiając część pędów z zawiązkami owoców — kwiaty i owoce pojawiają się na starszym drewnie.
Rośliny towarzyszące
Dobre sąsiedztwo
Bardzo zbliżone wymagania siedliskowe i identyczna funkcja żywopłotowa — oba gatunki bywają mylone i dobrze uzupełniają się kolorystyką owoców jesienią i zimą.
Oba kolczaste gatunki tworzą gęstą, nieprzeniknioną osłonę, chroniącą ptaki gniazdujące w żywopłocie przed drapieżnikami.
Podobna kolczasta struktura i dobra tolerancja na przycinanie formujące — sprawdzone uzupełnienie żywopłotu mieszanego.
Złe sąsiedztwo
Przeciwstawne wymagania: ognik potrzebuje pełnego słońca i toleruje glebę zasadową, podczas gdy różanecznik wymaga cienia i kwaśnego, wilgotnego podłoża.
Poziom dowodu wskazuje, czy zależność jest poparta badaniami, obserwacją czy tradycją ogrodniczą.
Toksyczność
| Dla kogo | Poziom | Uwagi |
|---|---|---|
| Ludzie | Lekka | Pestki owoców zawierają niewielkie ilości związków cyjanogennych. Zjedzenie pojedynczych owoców jest zwykle nieszkodliwe, ale spożycie większej ilości może wywołać nudności i bóle brzucha. |
| Psy | Lekka | — |
| Koty | Lekka | — |
Historia i pochodzenie
Uprawiany w Europie od XIX wieku jako roślina ogrodowa i żywopłotowa, dziko rośnie w krajach basenu Morza Śródziemnego. Nazwa rodzajowa Pyracantha pochodzi z greki i oznacza „ognisty cierń” (pyr — ogień, akantha — cierń), nawiązując zarówno do koloru owoców, jak i ostrych kolców.
Zastosowanie
Doskonały na kolczasty, nieprzenikniony żywopłot, na pojedynczy akcent zimowy w ogrodzie lub do prowadzenia płasko przy murze (szpaler). Ceniony w ogrodach przyjaznych ptakom.
Ciekawostki
- Ognik szkarłatny bywa mylony z irgą błyszczącą (Cotoneaster lucidus) — oba tworzą podobne żywopłoty, ale ognik ma ostre kolce, a irga jest bezkolcowa.
- Owoce ognika bywają jadane przez kwiczoły i jemiołuszki dopiero późną zimą, gdy zmiękną po przemarznięciu — wcześniej ptaki ich unikają.
Najczęstsze pytania
Czy ognik szkarłatny to to samo co irga?
Nie, to dwa różne rodzaje z tej samej rodziny różowatych, o bardzo podobnym pokroju i zastosowaniu. Kluczowa różnica to kolce — ognik jest silnie kolczasty, a irga błyszcząca nie ma kolców.
Czy owoce ognika są jadalne dla ludzi?
Owoce nie są uznawane za trujące, ale w większych ilościach mogą wywołać dolegliwości żołądkowe ze względu na związki cyjanogenne w pestkach. Nie poleca się ich spożywania, poza wykorzystaniem w przetworzonej formie (np. galaretki) w niewielkich ilościach.
Jak formować ognika na żywopłot?
Cięcie formujące wykonuje się po przekwitnięciu, w czerwcu, pozostawiając część starszych pędów z zawiązkami owoców. Zbyt intensywne cięcie jesienią pozbawi krzew ozdobnych jagód na zimę.
Źródła
- Plants of the World Online (POWO) — Pyracantha coccineaBaza danych (GBIF, POWO…)
- RHS — Pyracantha coccineaInstytucja / ogród botaniczny
Moja notatka
Prywatna notatka do tej rośliny — zapisywana w Twojej przeglądarce.
