W skrócie
- Najlepsze drzewo na formowany żywopłot — znosi cięcie i zagęszcza się po każdym strzyżeniu.
- Marcescencja: brązowe, suche liście zostają na gałęziach do wiosny, dając osłonę zimą.
- Bardzo cienioznośny — sprawdza się tam, gdzie inne gatunki się nie odnowią.
- Kora gładka, szara, o charakterystycznych podłużnych pofałdowaniach przypominających mięśnie.
- Nietrujący, o wysokiej wartości ekologicznej; strzyc dwa razy w roku, poza okresem lęgowym ptaków.
Dane botaniczne
- Rodzina
- Brzozowate (Betulaceae)
- Wysokość
- 12–25 m
- Szerokość
- 8–15 m
- Pokrój
- Rozłożysty
- Tempo wzrostu
- Umiarkowane
- Stanowisko
- Słońce, Półcień, Cień
- Gleba
- Gliniasta, Próchniczna, Ilasta, Wapienna
- Odczyn
- pH 5.5–8
- Wilgotność
- Umiarkowana, Wilgotna
- Kwitnienie
- Kwiecień–Maj
- Mrozoodporność
- USDA 4a–8b
- Rozmnażanie
- Z nasion, Przez odkłady
Charakterystyka
Drzewo o gęstej, jajowatej koronie i pniu rzadko idealnie okrągłym — jest podłużnie pofałdowany, przez co wygląda jak napięte mięśnie. Liście jajowate, podwójnie piłkowane, o wyraźnie wcinających się nerwach. Kwiaty rozdzielnopłciowe zebrane w kotki, a owoce to orzeszki osadzone u nasady trójklapowej, liściastej podsadki działającej jak wiatrak.
Uprawa i pielęgnacja
Podlewanie
Żywopłoty grabowe wymagają regularnego podlewania w pierwszych dwóch sezonach oraz podczas dłuższej suszy — inaczej brązowieją od dołu.
Nawożenie
Dla strzyżonego żywopłotu 50–70 g nawozu na metr bieżący wiosną — częste cięcie zwiększa zapotrzebowanie.
Sadzenie
Na żywopłot sadzić 3–4 sztuki na metr bieżący w przygotowanej rowie, nie w pojedynczych dołkach. Solitery potrzebują 6–8 m odstępu.
Przycinanie
Ciąć nożycami w kształt lekko zwężający się ku górze (trapez), aby dolne partie dostawały światło i nie ogołacały się.
Rośliny towarzyszące
Dobre sąsiedztwo
Naturalne zestawienie z grądu — grab znosi cień dębu i tworzy pod nim niższą warstwę drzewostanu.
Drugi z klasycznych składników grądu; obie rośliny mają zbliżone wymagania glebowe i dobrze współistnieją.
Cienioznośna okrywa dobrze rośnie w mrocznym podłożu pod grabem, gdzie trawa się nie utrzymuje.
Złe sąsiedztwo
Gęsty żywopłot grabowy silnie zacienia i wysusza pas gleby na 1–1,5 m od siebie, konkurując o wodę.
Poziom dowodu wskazuje, czy zależność jest poparta badaniami, obserwacją czy tradycją ogrodniczą.
Toksyczność
| Dla kogo | Poziom | Uwagi |
|---|---|---|
| Ludzie | Brak | Grab nie jest rośliną trującą — to jeden z powodów, dla których poleca się go do ogrodów z dziećmi. |
| Psy | Brak | — |
| Koty | Brak | — |
Historia i pochodzenie
Od średniowiecza sadzony w Europie jako materiał na żywopłoty, szpalery i strzyżone boskiety w ogrodach barokowych. Drewno grabu jest najtwardszym rodzimym drewnem — wykonywano z niego zęby kół młyńskich, kołodziejskie piasty i narzędzia wymagające odporności na ścieranie.
Zastosowanie
Przede wszystkim na strzyżone żywopłoty formowane, szpalery i zielone ściany — również w miastach, bo znosi zanieczyszczenia i zwarcie zabudowy. Jako solitera sadzi się go w parkach; odmiana Fastigiata o kolumnowym pokroju jest popularna w alejach i przy wąskich ulicach.
Ciekawostki
- Mimo nazwy biała buczyna grab nie jest spokrewniony z bukiem — należy do rodziny brzozowatych.
- Drewno grabu jest tak twarde i ciężkie, że świeżo ścięte tonie w wodzie.
Najczęstsze pytania
Grab czy buk na żywopłot?
Grab jest wyborem bezpieczniejszym. Oba gatunki utrzymują suche liście przez zimę, ale grab znosi gleby cięższe, wilgotniejsze i bardziej zbite, lepiej rośnie w cieniu i tolerancyjniej reaguje na błędy w cięciu. Buk wymaga gleby przepuszczalnej i nie wybacza zastoisk wody.
Dlaczego mój grab nie zrzuca brązowych liści na zimę?
To nie usterka, tylko marcescencja — naturalna cecha gatunku. Grab nie wytwarza jesienią pełnej warstwy odcinającej u nasady ogonka, więc uschnięte liście zostają na gałęziach aż do wiosny, gdy wypchną je nowe pąki. Dzięki temu żywopłot grabowy daje osłonę także zimą, mimo że jest drzewem liściastym.
Kiedy i jak często strzyc żywopłot grabowy?
Dwa razy w roku: pod koniec czerwca, po pierwszym rzucie wzrostu, i ponownie w sierpniu lub wrześniu. Nie należy ciąć od kwietnia do końca czerwca ze względu na ptaki gniazdujące w żywopłotach. Żywopłot warto formować w trapez zwężający się ku górze, żeby dolne partie nie ogołociły się z braku światła.
Źródła
- Plants of the World Online (POWO)Baza danych (GBIF, POWO…)
- RHS — Carpinus betulusInstytucja / ogród botaniczny
Moja notatka
Prywatna notatka do tej rośliny — zapisywana w Twojej przeglądarce.
